Bratysława – klejnot Dunaju

Stolica Republiki Słowackiej Bratysława (Bratislava), nazywana także „Klejnotem Dunaju“ może się poszczycić nie tylko bogatą historią (przez kilkaset lat była stolicą ówczesnych Węgier), ale także interesującą współczesnością (stanowi ona centrum najbardziej dynamicznie rozwijającego się regionu w Europie Środkowej).

Bratysława (425 500 mieszkańców), leżąca na południowym zachodzie Słowacji, rozpościera się na obydwu brzegach Dunaju oraz u podnóża pasma górskiego Małych Karpat. Już od zamierzchłych czasów, dzięki tak doskonałemu położeniu, koncentrowało się w tym miejscu ożywione życie. Obecnie miejsca te są świadkami szybkiego rozwoju młodej Republiki Słowackiej. Pomimo swojej bogatej historii Bratysława jest jedną z najmłodszych stolic świata, co więcej ma także stosunkowo młodą pod względem wiekowym populację. Nowoczesna metropolia jest otwarta nie tylko na Europę, ale także na cały świat, o czym świadczy rosnąca ciągle liczba odwiedzających turystów, pochodzących z różnych jego stron. Przyciąga ich tutaj przytulność co prawda niezbyt dużego a jednak tętniącego życiem miasta, urok zabytków i bogactwo historii przeplatające się ze współczesnością. Pałace, nowoczesne centra handlowe, doskonałość kunsztu słowackich kucharzy i browarników, przyjazne nastawienie mieszkańców, liczne międzynarodowe imprezy kulturalne i sportowe, wystawy, handlowe przedsięwzięcia. Powodów do tego, aby tutaj przyjechać jest, mówiąc w skrócie, dużo a tych, którzy się w Bratysławie zakochają, ciągle przybywa.

Historia

Miejsce to, o dużym znaczeniu strategicznym, odegrało nieraz znaczącą rolę w historycznych wydarzeniach Europy Środkowej. W 1291 roku miasto uzyskało pełne prawa miejskie, stając się wolnym miastem królewskim. W wiekach XIV i XV Bratysława przeżywała okres rozkwitu handlu i rzemiosła. Założenie Academie Istropolitana (w roku 1467) wzmocniło także znaczenie Bratysławy jako centrum kultury i kształcenia na terenie ówczesnych Węgier. Po najeździe Turków w głąb wówczas istniejących Węgier Bratysławę ogłoszono w 1536 roku stolicą ówczesnych Węgier, uznając ją za siedzibę sejmu ówczesnych Węgier oraz centralnych instytucji a także wybierając ją za miejsce koronacji węgierskich królów i królowych. Począwszy od 1563 roku aż do 1830 roku koronowano w Bratysławie 11 królów i 8 królewskich małżonek.

Wojny przeciw Turkom oraz powstania stanu szlacheckiego z XVI i XVII wieku wpłynęły w negatywny sposób na gospodarczy rozwój miasta. W XVIII wieku, szczególnie w czasach panowania królowej Marii Teresy, ponownie wzrosło znaczenie Bratysławy. Z tego okresu zachowało się do naszych czasów wiele wspaniałych pałaców i budynków. W XIX wieku zaczęło wzrastać znaczenie miasta także jako ośrodka rozprzestrzeniania się prądów oświeceniowych a Bratysława stała się kołyską słowackiego ruchu narodowego. Wydarzenia o charakterze rewolucyjnym, ruch robotniczy i pierwsza wojna światowa odcisnęły swoje piętno również na Bratysławie, która od 1918 roku jest centrum życia politycznego, gospodarczego i kulturalnego Słowaków.

W chwili obecnej jest nowoczesną metropolią oraz siedzibą władz i instytucji politycznych, państwowych, gospodarczych, społecznych i naukowych.

Zabytki

Jedną z typowych dominant, widocznych już z daleka, jest Zamek Bratysławski. Najbardziej atrakcyjną częścią Bratysławy o największej koncentracji historycznych zabytków i instytucji kulturalnych jest jednoznacznie Stare miasto – idealne miejsce dla romantyków, którzy chętnie przechadzają się wąskimi uliczkami, odkrywając ślady dawnej przeszłości wśród nowoczesnego miasta.

Zabytki znajdujące się w historycznym centrum miasta wchodzą w skład miejskiego rezerwatu zabytkowego.

Zamek Bratysławski

Monumentalny Zamek Bratysławski widoczny jest z dużej odległości. Jego wyraźną sylwetkę zauważy każdy, kto odwiedzi Bratysławę. Majestat zamku podkreśla wzgórze, na którym stoi, które osiąga wysokość 85 m nad poziomem rzeki Dunaj.

Pod koniec IX wieku był grodziskiem osadniczym o wielkim znaczeniu. Z epoką tą jest związana pierwsza wzmianka pisemna o Bratysławie z 907 roku, w której wspomniana jest bitwa pomiędzy Bawarczykami i starymi Węgrami pod grodem Brezalauspurc. W XI i XII wieku na wzgórzu zamkowym wyrósł przedromański kamienny pałac. W 1423 roku rozpoczęto rozległą przebudowę, w wyniku której powstał zamek gotycki, znany jako zamek zygmuntowski. Przebudowa zamku, nazywana palfyowską, odbyła się w epoce schyłkowego renesansu.

Ostatni etap wielkich zmian budowlanych zamku został zrealizowany przez Marię Teresę. Z zamku palfyowskiego rozkazała ona usunąć kolejno wszystkie fortyfikacyjne elementy budowlane a jednocześnie wydała polecenie, aby udoskonalić lub poszerzyć jego funkcjonalność mieszkalną w najbardziej luksusowym stylu. Najciekawszy obiekt, który później nazwano Teresianum, dobudowano po 1768 roku we wschodniej części pałacu.

Przepiękny, mniejszy pałac rokokowy był siedzibą namiestnika królewskiego Alberta, który osiągnął tak wysokie stanowisko dzięki małżeństwu z arcyksiężną Marią Krystyną, córką Marii Teresy. Małżonkowie byli wielbicielami sztuki i zaczęli gromadzić liczne dzieła artystyczne, które stały się później fundamentem znanej wiedeńskiej galerii Albertina.

W maju 1811 roku na zamku wybuchł wielki pożar. Ogromnych ruin spalonego kompleksu zamkowo-pałacowego nie ruszano przez kolejnych 150 lat. Dopiero w 1968 roku ukończono rekonstrukcję pałacu zamkowego. Niektóre pomieszczenia w obiekcie Zamku Bratysławskiego zostały udostępnione zwiedzjącym. Mieśczą się w nich różne ekspozycje Słowackiego Muzeum Narodowego (Slovenské národné múzeum).

Pomimo przeprowadzanego obecnie remontu generalnego Pałacu Zamkowego, udostępniono zwiedzającym wystawy zorganizowane przez Muzeum Historyczne Słowackiego Muzeum Narodowego, które posiada bogate zbiory przedmiotów zabytkowych i kolekcje, takie jak kolekcję zabytkowych mebli, zbiory dzieł sztuki plastycznej, kolekcje zegarów, zabytkowych przedmiotów ze szkła, porcelany i ceramiki czy też akcesoria mody i dzieła artystyczne ze srebra. Siedziba Muzeum Historycznego mieści się w gmachu Zamku Bratysławskiego. Na placu mieszczącym się pod Dziedzińcem Honorowym umieszczono wystawę zatytułowaną Przeszłość i przyszłość Zamku Bratysławskiego. Ekspozycja dokumentuje i prezentuje bogatą historię Zamku od młodszej epoki kamiennej do przeszłości, tak jak ją sobie wyobrażają architekci w okresie po skończeniu przeprowadzanego obecnie remontu generalnego.

Gdzie mieściło się celtyckie miasto – oppidum? W których miejscach odbywała swoje spacery Maria Terezia? Część tynku z odkrytej niedawno bazyliki z okresu Wielkich Moraw, kamienne artefakty z zamku gotyckiego króla Zygmunta Luksemburskiego, przedmioty znalezione podczas przeprowadzonych badań archeologicznych w obiekcie Zamku oraz weduty i grafiki przedstawiające Zamek Bratysławski udostępniono zwiedzającym w ramach nowo otwartej wystawy. Dla dzieci oraz grup szkolnych przeznaczono edukacyjny program towarzyszący wystawie pt. Zamek Bratysławski bawi się wraz z nami.

Podczas gdy niektóre części zostały zamknięte z powodu remontu, po latach został ponownie otwarty bastion Luginsland, który od XV wieku stanowił część fortyfikacji obiektu Zamku. Nadal aktualna jest wystawa Muzeum Muzycznego Słowackiego Muzeum Narodowego poświęcona znanej i słynnej rodzinie muzyków Albrechtów zatytułowana Dialogi Muzyczne. Do niecodziennych wydarzeń zaliczyć należy przygotowaną na 2009 rok przez Muzeum Historyczne wystawę Koszycki złoty skarb na Zamku Bratysławskim. Na złoty skarb z XVII wieku składa się kolekcja 2 900 złotych monet, medali i złoty łańcuch, które pochodzą z jednego znaleziska archeologicznego. Mieszkańcy stolicy będą mieli okazję obejrzeć piękno znaleziska po raz pierwszy. Najbardziej wartościowy skarb na skalę europejską zostanie wystawiony w Zamku Bratysławskim.

Zwłaszcza latem, na dziedzińcu grodu pod gwiaździstym niebem odbywają się Letnie Dni Szekspirowskie i koncerty.

Do areału zamku należy też park, w którym są widoczne fundamenty wielkomorawskiej bazyliki. Podczas spaceru po parku zwiedzający ma okazję podziwiać panoramę Bratysławy. Można tutaj także zobaczyć nie rzucającą się w oczy figurę św. Elżbiety Węgierskiej, która urodziła się właśnie na Zamku Bratysławskim, w 1207 roku.

W 2008 roku rozpoczął się generalny remont Zamku Bratysławskiego, a pomimo tego część pomieszczeń wystawienniczych Słowackiego Muzeum Narodowego – Muzeum Historycznego zostanie udostępniona zwiedzającym gościom.

Dostęp: samochodem i środkami komunikacji miejskiej aż pod sam Zamek, pieszo z centrum miasta około 15 minut drogi.

Miejski rezerwat zabytkowy

Na mapie Europy znajdziemy tylko kilka miast z taką wyjątkową pozycją i bogatą historią, jaką ma Bratysława – stolica Republiki Słowackiej. Jej dumą jest rzeka Dunaj – drugi największy tok Europy, który nadaje charakter scenerii miasta.

Symbolem bogatej historii i główną dominantą miasta jest Zamek Bratysławski (Bratislavský hrad). Z jego dziedzińca, a jeszcze lepiej z okien Wieży Koronacyjnej (Korunovačnej veže), otwiera się widok nie tylko na Bratysławę, ale także na sąsiadujące państwa Austrię i Węgry sąsiadujące bezpośrednio z Bratysławą.

Pod zamkiem znajduje się trójnawowa katedra gotycka Dom św. Marcina (Dóm sv. Martina), symbol kościelny Bratysławy. Znajduje się w niej potężny posąg barokowy św. Marcina rzeźbiarza austriackiego Georga Rafaela Donnera a uważany jest za jedno z najbardziej wartościowych dzieł. Atrakcyjnością Domu jest także wspaniała wieża z pozłacaną imitacją węgierskiej korony królewskiej, która symbolizuje koronacje królów węgierskich. W okresie od roku 1563 do 1830 odbyły się tu koronacje 11 królów włącznie Marii Teresy i 8 królowych.

Wąskimi uliczkami średniowiecznymi można dojść do Bramy Michalskiej (Michalskej bráne), jedynej zachowanej do dziś bramy miejskich murów obronnych. Górna terasa wieży oferuje wspaniały widok na wiele pałaców renesansowych i barokowych w Starym Mieście (Staré mesto).

Jednym z najpiękniejszych bratysławskich pałaców rokokowych jest – Pałac Mirbacha Mirbachov palác, w którym dzisiaj znajduje się galeria. Dominantą Rynku Głównego (Hlavné námestie), centrum życia miasta średniowiecznego i burzliwej historii wydarzeń bratysławskich jest budynek Starego Ratusza (budova Starej radnice) oraz renesansowa Fontanna Maksymiliana Maximiliánova fontána, przedstawiająca cesarza Maksymiliana II (Maximiliána II.) w postaci legendarnego rycerza – obrońcy miast. Rynek główny, to centrum życia do dnia dzisiejszego, zwłaszcza podczas tradycyjnych Targów Świąt Bożego Narodzenia (Vianočných trhov) oraz Uroczystości Sylwestrowych. W pierwotnie gotyckim budynku Starego Ratusza z XV wieku znajdują się dziś eksponaty muzeum miejskiego. Niedaleko znajduje się drugi rynek – Primaciálne námestie, gdzie znajduje się najładniejszy klasycystyczny zabytek na Słowacji – Primaciálny palác. Turyści mogą oglądać wyjątkowy zbiór sześciu gobelinów bratysławskich z XVII wieku pochodzących z angielskiej manufaktury królewskiej w Mortlake. Przedstawiają legendę tragicznej miłości.

Ulubionym miejscem jest także odnowiona Promenada na Rynku Hwiezdoslawa (Promenáda na Hviezdoslavovom námestí), gdzie dominantą jest budynek Słowackiego Teatru Narodowego (Slovenského národného divadla) oraz Hotel Carlton.

„Geniusz loci” Bratysławy

Piękność czy brzydkie kaczątko na Dunaju? Dumna stolica niepodległego państwa albo podrzędne przedmieście Wiednia? Historyczne miasto styku trzech narodów, witryna wystawowa budownictwa epoki socjalizmu, czy też nowoczesna metropolia środkowoeuropejska? Odkryj autentycznego „geniusza loci” Bratysławy, miasta które zmienia się codziennie.

Piękność czy brzydkie kaczątko na Dunaju?

Bratysława jest jedną z najmłodszych stolic na świecie. Nieustannie formuje swoją tożsamość, którą znalazła w dynamicznej zmianie. Na fundamentach historii koncentruje się na nowej teraźniejszości. Po okresie niekontrolowanego „dzikiego” rozwoju, trwającym pół wieku, w czasie ery socjalizmu odnalazła bezgraniczny potencjał w nowych warunkach.

Wyraźnym rysem Bratysławy, który formował jej strategiczne znaczenie przez cały czas jej dziejów, było jej położenie. Pozycja bramy wejściowej w miejscu styku dwóch nizin, na brzegu olbrzymiego Dunaju, położenie na granicy między Wschodem i Zachodem – te fakty istniały przez cały czas, chociaż miały odmienny wpływ na rozwój miasta w poszczególnych epokach historycznych. Bez względu na to czy to było celtyckie opidum na górze Devín, rzymski system umocnień „Limes Romanus”, znaczący bród na „Szlaku bursztynowym”, Devín będący jednym z głównych ośrodków i punktem granicznym Wielkiej Morawy, Poszony jako miasto leżące na granicy Austrii i Węgier, miasto stanowiące element „żelaznej kurtyny” a dziś brama wejściowa na Zachód, ewentualnie element składowy tegoż Zachodu.

Z granicznym położeniem Bratysławy związane są także jej multietniczny i multikulturalny charakter w szczególności w okresie do końca drugiej wojny światowej. Niepowtarzalne współżycie trzech dominujących kultur z odmiennych rodzin językowych (niemieckiej, węgierskiej i słowackiej) uzupełniały liczne diaspory Żydów, Chorwatów, Czechów, Bułgarów i innych, które w specyficzny sposób wzbogaciły kulturę w mieście i jego okolicy. Z upływem czasu Bratysława stawała się coraz bardziej słowacka, jednakże aktualnie tygiel kulturalny znajduje ponownie nowy wymiar.

Czy się to komuś podoba czy nie, w Bratysławie ciągle można odczuć chłodny oddech socjalizmu nie tylko w formie architektury publicznej, ale także na naburmuszonych twarzach ludzi na ulicach. Kontrastuje on jednak z powiewem nowego optymizmu, kreacyjności, jak również z nowoczesnymi koncepcjami urbanistycznymi. Budzi się potencjał przedsiębiorczości mieszkańców miasta, które przez pół wieku oznaczano jako „zbyt mało proletariackie“, „zbyt opozycyjne”, czy nawet „niesłowackie” albo „zbyt mało pro słowackie“. Właśnie ta zmieniająca się, wibrująca atmosfera miasta poszukującego swojej osobowości jest w Bratysławie taka fascynująca.

Bratysława współpracuje, rosnąc w górę i wszerz. Wielkość zmian można porównać, choć w mniejszej skali, do rozwoju Berlina w latach 90-tych albo Pekinu w chwili obecnej. Inwestycje i przedsiębiorczość, które są skutkiem realnego potencjału miasta, zmieniają jego kształt każdego dnia. Wyjątkowa przeszłość Bratysławy przetrwała w uliczkach i na placach Starego Miasta, innowacyjne pomysły tworzą się wokół niego.

Poznaj współczesną Bratysławę, taka jaka jest w rzeczywistości. Pooddychaj historią miasta, wyjdź poza jego historyczne bramy i przybliż się do niego autentycznie. Poznaj zapach rzeki, lasów w jego okolicy. Poczuj zmiany, które w tym pulsującym mieście mają miejsce. Bratysława czeka na Ciebie. Teraz jest czas na Twój krok.

Bratysława – miasto kontrastów

Kontrast jest intrygujący. Nie inaczej jest w Bratysławie. Witamy w mieście, gdzie nowe uzupełnia stare, widok rzeki przeplata się z widokiem gór, po hałasie następuje cisza a kosmopolityczny duch ściera się z prowincjonalnością.

Uderzający kontrast pomiędzy malowniczą architekturą i uliczkami Starego Miasta a szarymi blokowiskami świadczy o wzlotach i upadkach Bratysławy w czasie jej długiej historii. Bratysława rozwijała się i piękniała przez stulecia, jednakże przez pięćdziesiąt lat trwania reżymu socjalistycznego stawała się coraz bardziej chaotyczna i zaniedbana. Obecnie również miasto nie zastyga. Słowacka stolica jest na etapie wielkich zmian, w najbliższym czasie wiele z jego dzielnic zmieni się nie do poznania. Niektórzy postrzegają zmiany jako naprawę błędów poprzedniego ustroju i zasłużony postęp w kierunku europejskiej metropolii, dla innych to chaotyczne działania wczesnego kapitalizmu. W rezultacie kontrasty architektoniczne widać w mieście wszędzie – czasami cieszą, czasami zaskakują, lecz zawsze są widoczne.

Potężny Dunaj, niziny i wzgórza porośnięte zielonymi lasami stwarzają malownicze tło miasta, z którego nigdy nie jest zbyt daleko do natury. Za królestwem betonu czeka na Państwa obfitość łęgowych lasów, za fabryką niebieskie fale Dunaju. Odległość liściastych lasów Małych Karpat od centrum to tylko kilka kilometrów. Hałas miasta zmienia się często w ciszę przyrody, ma to swój urok.

Bratysława jest jedną z najmłodszych europejskich metropolii. Coraz wyraźniej dawna prowincjonalność ustępuje miejsca zachodniemu kosmopolityzmowi. W ulicach miasta wibrują dźwięki różnorodnych języków, a jednocześnie przypadkowe spotkanie ze znajomymi nie należy do wyjątków. Kontrast ten powoduje, iż w mieście panuje swobodna przyjazna atmosfera, ożywiana radością ze wzajemnych spotkań ludzi różnych narodowości. Zapraszamy do odkrywania kontrastów w „małym wielkim mieście”.

źródło: www.slovakia.travel