Świdnica – dolnośląskie księstwo

Świdnica naprawdę może się podobać. Wie o tym każdy, kto zawita do miasta i zatrzyma się choć chwilę przy jego zabytkach. Jest czym się pochwalić – XVII- wieczny Kościół Pokoju wpisany jest na prestiżową Listę Światowego Dziedzictwa Kultury UNESCO, zaś nastrojowy Rynek zdobywał już wielokrotnie nagrody za najpiękniejsze iluminacje nocne.

Świdnica nazywana jest czasami “małym Krakowem” i na to miano całkowicie sobie zasłużyła. Gwarno tu i radośnie przez cały rok, a i mieszkańcy należą do najbardziej niezwykłych. Niegdyś w Świdnicy żyła i pracowała kobieta, która dała imię jednemu z kraterów na Wenus, a także Czerwony Baron, najsłynniejszy lotnik z czasów I wojny światowej.

Niemal obok siebie stoją dwie wyjątkowe świątynie: zbudowany z drewna, właściwie “na chwilę” protestancki Kościół Pokoju i monumentalna Katedra p.w. świętych Stanisława i Wacława z jedną z najwyższych wież w Polsce. Wizyta w Świdnicy jest więc obowiązkiem w czasie podróży po Dolnym Śląsku.

Kto raz zatrzyma się w Świdnicy, zostanie uwiedziony jej magicznym klimatem. Jeżeli wyprawy w czasie są rzeczywiście możliwe, to chyba zostały wymyślone właśnie tutaj. Urocze, zabytkowe centrum należy do najcenniejszych kompleksów staromiejskich na całym Śląsku. Już w XIV wieku Świdnica była największym po Wrocławiu miastem śląskim. Słynęła z wyrobu sukna i znakomitego piwa, zaś “Piwnice świdnickie” powstawały m.in. w Pradze, w Krakowie, Pizie i oczywiście we Wrocławiu.

Pozostałością późniejszych, kupieckich czasów są bogato zdobione kamienice. Gdzieniegdzie zaś, jako wspomnienie najstarszej historii, prześwitują ciągle pozostałości dawnych fortyfikacji.

Kamieniczki świdnickiego Rynku stwarzają romantyczny nastrój i nadają sercu miasta wyjątkowego charakteru. Można tu odnaleźć obiekty reprezentujące różnorodne style architektoniczne od renesansu aż po secesję, dokumentujące chlubną historię miasta jako stolicy dawnego Księstwa Świdnicko-Jaworskiego. W położonych w Rynku licznych kawiarenkach i restauracjach można odpocząć i raczyć się atmosferą tego niezwykłego miejsca. Centralny plac miasta wytyczono w połowie XIII wieku i pełnił on wówczas funkcję miejsca handlu. Przez wieki jego funkcja zmieniała się, lecz na pamiątkę, w każdą pierwszą niedzielę miesiąca odbywa się tu największa w regionie Giełda staroci, numizmatów i osobliwości.

Już w 1291 r. pojawiła się pierwsza wzmianka o domu kupieckim stojącym pośrodku Rynku. W 1330 r. funkcjonuje piwnica ze składem win, oraz murowane kramy sukienników i szewców. Sześć lat później rada miejska, odbywająca posiedzenia w domu kupieckim, postanawia przenieść swą siedzibę na piętro, z czego wynika, że budynek był co najmniej dwukondygnacyjny.

Ratusz i wieża ratuszowa były symbolem niezależności miasta. Część badaczy sądzi, że wieża powstała dopiero w 1377, z okazji całkowitego wykupienia wójtostwa przez miasto, jednak ostatnie badania fundamentów wieży pozwalają sądzić, że wieża jest około stu lat starsza, niż dotychczas przypuszczano. Pewne jest jednak, że w czasie wielkiego pożaru miasta w 1393 r. wieża uległa niemal całkowitemu zniszczeniu. Odbudowano ją dopiero w 1450 r. W 1528 r. kolejny pożar zniszczył wieżę aż do fundamentów. Odbudowano ją nieco szybciej niż poprzednio, bo po dwudziestu latach, a po dalszych siedmiu zainstalowano zegar. Trudny czas wojny trzydziestoletniej wieża przetrwała szczęśliwie. Dopiero wielki pożar miasta w 1716 r. dokonał kolejnej rujnacji. Odbudowę przeprowadzono w rekordowym tempie, bo już pod koniec następnego roku stała nowa wieża, z dzwonami i zegarem. Ponowne zniszczenie przyniosła wojna siedmioletnia. W 1757 r., w czasie ostrzału miasta przez Austriaków, celne trafienie zwaliło szczyt do wysokości zegara. W czasie przeprowadzonej 7 lat później odbudowy wzorowano się na wieży kościoła parafialnego. W tym stanie wieża przetrwała 202 lata. 5 stycznia 1967 r. prace rozbiórkowe w otoczeniu wieży spowodowały naruszenie konstrukcji i o godzinie 15.16 wieża zawaliła się.

Muzeum Dawnego Kupiectwa powstało w 1967 w ratuszu, w nawiązaniu do tradycji kupieckiej miasta i jest jedynym muzeum tego typu w Polsce. Prezentuje eksponaty związane z historią kupiectwa: wagi, odważniki oraz aranżacje dawnego sklepu kolonialnego, apteki, domu wagi i urzędu miar. W gotyckiej Sali Rajców znajdują się cenne malowidła z XVI w. przedstawiające Sąd nad jawnogrzesznicą, Sąd Ostateczny i Ukrzyżowanie. Zobaczyć tu można również makietę XVII-wiecznej Świdnicy oraz wiele interesujących eksponatów, związanych z przeszłością miasta.

Gotycki kościół z XIV w., z budzącym zachwyt barokowo-gotyckim wystrojem oraz wieżą o wysokości 103 m (najwyższą na Dolnym Śląsku a piątą co do wielkości w Polsce), stanowi punkt rozpoznawczy miasta. We wnętrzu szczególną uwagę przyciąga imponujący ołtarz główny, wzorowany na barokowym ołtarzu w paryskim kościele Van-de-Grace oraz gotycki ołtarz Zaśnięcia NMP, wzorowany na ołtarzu Wita Stwosza w Kościele Mariackim w Krakowie. U podnóża Katedry znajdują się pozostałości fortyfikacji fryderycjańskich z II poł. XVIII w. Dzięki inicjatywie Papieża Jana Pawła II w dniu 23 marca 2004 r. dawny kościół diecezjalny stał się Katedrą i siedzibą nowej diecezji.

Wizytówką Świdnicy jest XVII-wieczny Kościół Pokoju – obiekt wpisany na Listę Światowego Dziedzictwa Kultury UNESCO. Kościół ten jest uważany za największą drewnianą świątynię Europy. W swoim wnętrzu może pomieścić ok. 7500 osób. Jednocześnie jest to jeden z dwóch Kościołów Pokoju zachowanych na świecie. Drewniana budowla o konstrukcji szachulcowej wybudowana została na planie krzyża greckiego. Wnętrze kościoła zachwyca barokowym wystrojem, a na szczególną uwagę zasługują dwa zespoły barokowych organów. Do najcenniejszych elementów barokowego wyposażenia należy także jego główny ołtarz i ambona, a także loże rodowe zasłużonych mieszczan i władców ziemi świdnickiej. Kościół otoczony jest zespołem zabytków Placu Pokoju: dzwonnicą, domem stróża, plebanią i zabytkowym cmentarzem ewangelickim. Wszystkie budowle pochodzą z XVII wieku i są przykładem charakterystycznego budownictwa ryglowego. W domu stróża działa obecnie nastrojowa kawiarnia. Na cmentarzu ewangelickim spoczywa m.in. konstruktor pierwszej rakiety tenisowej na kontynencie europejskim oraz uczeń J. S. Bacha – dawny organista kościelny. W Kościele Pokoju corocznie odbywa się Międzynarodowy Festiwal Bachowski.

Kamienica pod numerem pierwszym przy ul. Grodzkiej nazywana jest Domem pod Hermesem. Ta narożna budowla wyraźnie góruje nad całą ulicą. Secesyjna kamienica okryła się sławą już w chwili swojego powstania. Podczas jej wznoszenia został odkryty skarb monet pochodzących z okresu wojny trzydziestoletniej. Dach budynku wieńczy kopuła z figurą Hermesa. Ten mitologiczny bóg opiekował się podróżnymi, złodziejami i, oczywiście, kupcami, których w dawnej Świdnicy nie brakowało. Trudno się więc dziwić, że dzisiaj ma tu swoją siedzibę bank.

Na szczególną uwagę zasługuje późnorenesansowa kamieniczka, której naroża zdobią dwie rzeźby byków naturalnej wielkości z prawdziwymi rogami. Na parterze od 1882 roku nieprzerwanie działa apteka.

Pałac Opatów Cysterskich, obecnie Biblioteka Miejska. Ten piękny, barokowy obiekt został wzniesiony w 1724 roku i niemal od początku miał burzliwą historię. Pierwotnie należał do opatów cystersów z Krzeszowa, w 1741 został zarekwirowany i zamieniony na siedzibę komendanta świdnickiej twierdzy. Później mieścił się tu arsenał, a także urząd podatkowy. Wnętrze budynku kryje bogato zdobiony, zabytkowy dziedziniec.

Zwiedzając Świdnicę warto skorzystać z Trasy Książęcej Citywalk, która prowadzi przez najciekawsze zakątki naszego pięknego miasta. W zwiedzaniu pomoże nowoczesne wyposażenie trasy – kioski multimedialne umiejscowione w 6 punktach trasy, tablice informacyjne z makietą miasta, audioprzewodniki do samodzielnego zwiedzania (do bezpłatnego wypożyczenia w Informacji Turystycznej w Rynku), a także minimapki i foldery opisujące trasę (wydawane bezpłatnie w Informacji Turystycznej). Spacer Trasą Książęcą pozwala samodzielnie zwiedzić to, co najciekawsze, poświęcając temu wybraną ilość czasu. Wychodząc naprzeciw oczekiwaniom turystów w Świdnicy uruchomiono system Karnetów Turystycznych. Można je kupić w Muzeum Dawnego Kupiectwa, Kościele Pokoju, Muzeum Broni i Militariów oraz poprzez stronę internetową firmy Tradycja: www.tradycja.swidnica.pl. Dzięki karnetowi wszystkie bilety wstępu do ww. obiektów kupujemy jednocześnie (cena karnetu to 28 zł), dodatkowo możemy skorzystać z usługi przewodnika po mieście.

źródło: City Walk