Kłodzko – perła pogranicza

Kłodzko przepełnione jest magią. Wąskie, zabytkowe uliczki, przepiękny rynek, górująca nad miastem potężna twierdza, urokliwie położone kawiarenki, przyciągają swoją atrakcyjnością wielu turystów odwiedzających to niebywale piękne miasto. Kłodzkie kamienice owiane magiczną aurą ponad 1000 – letniej historii, urzekają swoją barwnością i pięknem rzeźbionych fasad. Każda kamieniczka posiada swój osobisty urok i swoją historię. Kłodzko to naprawdę magiczne miejsce, miasto wielu legend i mitów, miasto wielu tajemnic, które warto odkryć i których nigdy się nie zapomni. Jego klimat określają liczne zabytki architektury – historyczny dorobek dawnych mieszkańców oraz dziedzictwo kulturalne.

Kłodzko – centrum regionu o charakterze typowo turystycznym i wypoczynkowym, największe miasto Ziemi Kłodzkiej, stolica powiatu. O jego atrakcyjności świadczy doskonałe położenie komunikacyjne, centralnie w Kotlinie Kłodzkiej, w sąsiedztwie znanych uzdrowisk, terenów wycieczkowych, atrakcji turystycznych polsko-czeskiego pogranicza. Dzięki licznym przejściom granicznym, z Kłodzka blisko jest również do większych miast europejskich: Pragi, Brna, Bratysławy czy Wiednia. Swój niepowtarzalny charakter miasto zawdzięcza niezwykle burzliwej i fascynującej, ponad 1000-letniej historii. Jego klimat określają liczne zabytki architektury – historyczny dorobek dawnych mieszkańców oraz dziedzictwo kulturalne. W Kłodzku przez cały rok odbywa się szereg imprez kulturalnych. Bogata oferta kulturalna sprawia, że każdy znajdzie coś odpowiedniego dla siebie.

Kłodzko jest doskonałą bazą wypadową dla turystów przemierzających pobliskie szlaki górskie. Skaliste obszary i piękne krajobrazy rozpościerające się ze szczytów górskich, są najlepszym miejscem dla osób pragnących, choć na moment, oderwać się od miejskiego zgiełku i pośpiechu. Ziemia Kłodzka to idealne miejsce dla osób lubiących spokój i obcowanie z przyrodą. Miłośnikom ptaków i melomanom proponujemy wypady z lornetką w pobliże wartkich potoków górskich, gdzie swoje gniazda mają liczne gatunki najlepszych ptasich śpiewaków. Zwolennicy wędkarstwa również nie będą się nudzić. W pobliżu Kłodzka jest wiele malowniczo położonych łowisk, a w tutejszych rzekach i bystrych strumieniach pływają rzadko spotykane gatunki ryb. Ziemia Kłodzka zwana jest „krainą pstrąga”, której daniem regionalnym jest pstrąg po królewsku. Kłodzko i okolica oferuje również mnóstwo atrakcji dla osób lubiących aktywnie spędzać czas wolny. Latem można uprawiać wspinaczkę skałkową bądź wypoczywać w siodle. Bardzo dobrze rozwinięta jest również sieć ścieżek i tras rowerowych. Zimą, jak to w górach, także nie brakuje atrakcji. Można szusować na narciarskich stokach w Zieleńcu, na Jamrozowej Polanie czy Czarnej Górze. Płaskie w budowie Góry Stołowe to atrakcyjny teren dla miłośników narciarstwa biegowego – bardzo dobrze utrzymywane trasy biegowe wokół Szczelińca Wielkiego zapewniają aktywny wypoczynek i przepiękne, zimowe panoramy z widokiem na Ziemię Kłodzką. Z Kłodzka blisko jest do uzdrowisk, których klimat i odprężająca atmosfera, gwarantują nieograniczone możliwości relaksu. Uzdrowiska tętnią życiem cały rok a liczne restauracje, przytulne kawiarenki i puby, stwarzają wyśmienity klimat do spotkań towarzyskich.

Most św. Jana na kanale Młynówka, potocznie nazywany mostem Wita Stwosza, porównywany jest do słynnego mostu Karola w Pradze, stanowiąc rzadko spotykany w Europie zabytek. Jest jednym z najbardziej charakterystycznych zabytków Kłodzka, łączący starówkę z częścią miasta zwaną Wyspą Piasek. Początek budowy mostu datowany jest bardzo różnie, ponieważ istnieją dwa źródła mówiące o jego powstaniu. Według pierwszego jest to 1281 rok, data ta została wykuta pod figurą Chrystusa na krzyżu i nie zgadza się ona z drugim źródłem, czyli datą 1286 rok podaną przez kronikarza Georga Promnitza. Budowę mostu w wersji pierwotnej prawdopodobnie zakończono w 1390 roku a figury znajdujące się na moście, zaczęły się pojawiać od XVI do XVIII w. i fundowane przez hojnych i zamożnych mieszczan, tworząc tym samym osobliwą galerię. W ciągu wielu wieków istnienia, most był wielokrotnie przebudowywany i wzmacniany, szczególnie w czasie wojen husyckich (1428-1434) oraz wielokrotnie był remontowany. W 1655 roku ustawiono na moście pierwszą z sześciu ufundowanych przez mieszkańców Kłodzka i miejscową szlachtę, figurę wotywną, którą była Pieta. I tak oto rozpoczęło się dekorowanie mostu barokowymi figurami.

Podziemna Trasa Turystyczna jest reliktem po kilkukondygnacyjnych wyrobiskach korytarzowo-komorowych przekopanych pod miastem przez mieszkańców średniowiecznego Kłodzka. Labirynt tuneli, chodników i gęsta sieć podziemnych korytarzy, tworzą podziemne miasto, kryjące wiele tajemnic. Powstanie podziemnych korytarzy i tuneli pod ulicami Kłodzka zawdzięczamy działalności mieszkańców, którzy na przełomie XIII i XVII wieku drążyli swoje piwnice pod budynkami starówki, w celach gospodarczych jak i militarnych. Piwnice wykorzystywali głównie handlarze jako magazyny, w których przechowywali swoje towary. Chłód piwnic wykorzystywano także do przechowywania piwa. Długie leżakowanie było jedną z tajemnic wybornego smaku kłodzkiego trunku, który sławą cieszył się na całym Dolnym Śląsku i w Czechach. W czasie wojen, jakie nawiedzały Kłodzko, te same podziemne korytarze służyły za schrony. Kłodzkie piwnice były jednym z czynników zamożności mieszkańców, gdyż w żadnym innym mieście Ziemi Kłodzkiej nie odgrywały tak wielkiej roli gospodarczej. Chłód panujący w podziemiach sprawiał, że towary kłodzkich kupców były zawsze świeższe i lepszej jakości. Kłodzki handel rozwijał się prężnie a kłodzki rynek tętnił życiem.

Z powodu braku zabezpieczeń podziemnych przejść i zaniedbań w konserwacji kanałów odwadniających, w latach pięćdziesiątych XX w. znaczna część starówki była zagrożona. Zaczęły osiadać fundamenty i pękać ściany kamienic. Z pomocą kłodzkiej starówce przyszła ekipa specjalistów z AGH w Krakowie, warszawska grupa speleologów oraz górnicy z Przedsiębiorstwa Robót Górniczych w Wałbrzychu. W kwietniu 1962 roku rozpoczęły się wieloletnie prace, związane z zabezpieczeniem podziemi. W ich wyniku, konieczne stało się wyburzenie wielu wartościowych architektonicznie budynków. Wieloletnie prace zabezpieczające pozwoliły ocalić najstarszą część Kłodzka. Pojawiła się również możliwość wyodrębnienia wielopoziomowej trasy podziemnej pod ulicami starówki. Projekt owej trasy przygotowany został przez grupę specjalistów z krakowskiej AGH w 1966 roku, stąd też pochodzi jej nazwa: 1000–lecia Państwa Polskiego. Podziemna Trasa Turystyczna liczy ok. 600 metrów długości i przebiega od ulicy Zawiszy Czarnego ku wyjściu przy Twierdzy, w obrębie ulicy Grodzisko. Udostępniona do zwiedzania 4 grudnia 1976 roku, stanowi jedną z ciekawszych w Polsce podziemnych tras. W części przeznaczonej do zwiedzania jest w całości oświetlona ale mimo to, mroczno tu. W kilku odgałęzieniach przygotowane są ekspozycje o charakterze historycznym. Podziemną Trasę Turystyczną można zwiedzać również bez przewodnika. Przechodząc labiryntem wąskich i niskich korytarzy i bardziej przestronnych komór, podziwiać można zgromadzone tam eksponaty, a nawet podziemną piekarnię i studnię. Wielkie beczki i kadzie zgromadzone w jednej z podziemnych piwnic świadczą o tym, jaką rolę pełniły podziemia w czasie pokoju oraz o tym, że Kłodzko to gród piwowarów. W zaułkach podziemnych korytarzy zobaczyć można także zestaw halabard, narzędzia tortur, kościotrupa oraz kata ucinającego komuś głowę. Dodatkową atrakcją na życzenie turystów może być przejście podziemnymi korytarzami w towarzystwie żołnierzy z kłodzkiego regimentu, udział w prawdziwej żołnierskiej biesiadzie w kłodzkich piwnicach, bądź w manewrach wojskowych.

Jedną z największych atrakcji Kłodzka jest górująca nad miastem twierdza. Kłodzkie fortyfikacje są jednym z najlepiej zachowanych XVII-XVIII wiecznych systemów obronnych. Budowle obronne zajmują obszar o powierzchni ponad 30h., na który składają się Twierdza Główna oraz fort posiłkowy- Owcza Góra, znajdująca się po drugiej stronie rzeki. Spoglądając na twierdzę od strony Rynku widzimy tylko jej niewielką część. Dopiero przekraczając fosę i wchodząc do warownej budowli porażeni jesteśmy jej ogromem. Twierdza posadowiona na Zamkowej Górze, zwanej obecnie Górą Forteczną (369 m.n.p.m.), powstała na miejscu prastarego, warownego grodu. Gród miał duże znaczenie strategiczne. Usytuowany był bowiem przy szlaku kupieckim wiodącym z południa Europy na północ. Szlak był częścią słynnego Szlaku Bursztynowego. W kronikach Kosmasa przeczytać można, że kłodzki gród stał już w roku 981 a z biegiem lat przeistoczył się w zamek, który wielokrotnie był niszczony i przebudowywany. W roku 1459 Ziemia Kłodzka podniesiona została przez czeskiego króla Jerzego z Podiebradów do rangi hrabstwa. Od tego czasu zamek zaczął pełnić funkcje obronne. W tym okresie nastąpił także znaczny rozwój terenów wokół zamku. Pod zamkiem powstały dwa podgrodzia, które były zalążkiem przyszłego miasta. Swój obecny kształt twierdza zawdzięcza głównie królowi pruskiemu Fryderykowi II. Jednym z elementów jego wielkiego planu była budowa twierdz sudeckich w Kłodzku, w Srebrnej Górze oraz w Nysie. W roku 1769 rozebrano definitywnie zamek, a w jego miejscu powstał donżon – centralne dzieło obronne twierdzy. Głównym architektem i projektantem był holenderski inżynier Gerhard Cornelius Walrave. Donżon (z francuskiego serce) otoczony jest łańcuchem bastionów, redut, kleszczy i fos wewnętrznych. W donżonie znajdują się trzypoziomowe kazamaty i magazyny, o głębokości dochodzącej do 20 metrów. W kazamatach znajdowała się zbrojownia, apteka, laboratorium oraz szereg pomieszczeń dla załogi. Na terenie dawnego zamku dolnego powstały bastiony: Wysoki, Dolny, Widokowy, Alarmowy oraz Kleszcz Tumski. Warownia otoczona jest suchymi fosami o głębokości 10 metrów.

Twierdza należy do najcenniejszych dzieł nowożytnej architektury obronnej w Polsce. Obronny charakter straciła na mocy rozkazu gabinetowego z 1877 roku. Zaczęto przekształcać ją w magazyny oraz w więzienie. W lochach twierdzy więziono także polskich żołnierzy Powstania Styczniowego. Szczególnie złą sławą twierdza okryła się podczas II wojny światowej. Niemieccy żołnierze urządzili tu bowiem salę tortur, a w lochach zamordowali ponad 200 fińskich żołnierzy. Po koniec II wojny światowej działający do dziś koncern AEG, produkował tu na zlecenie Hitlera aparaty radiowe do łodzi podwodnych (U-boot) oraz rakiet V1 i V2.

Atrakcje turystyczne

Twierdza kłodzka

Kłodzka starówka

Podziemna trasa turystyczna

Most Św. Jana

Obiekty sakralne

Muzeum Ziemi Kłodzkiej

Jak dojechać?

Kłodzko jest ważnym węzłem kolejowym i drogowym. Miasto posiada bezpośrednie połączenia kolejowe oraz autobusowe z wszystkimi większymi miastami Polski.

Ważniejsze połączenia drogowe:

* droga krajowa nr 8 ( Wrocław – Kłodzko- Kudowa),

* droga krajowa nr 33 ( Kłodzko- Międzylesie),

* droga krajowa nr 46 (Kłodzko- Opole),

* droga krajowa nr 381 ( Kłodzko- Wałbrzych)