Relikwie św. Walentego

Na dziewięciu wzgórzach Wysoczyzny Chełmińskiej leży dawna stolica Ziemi Chełmińskiej i państwa zakonu krzyżackiego – Chełmno.

Swoje lata świetności miasto przeżywało w XIII i XIV wieku.  Pozostałości z tego okresu można podziwiać w średniowiecznej architekturze sześciu gotyckich kościołów: farny Wniebowzięcia NMP, kościoła pofranciszkańskiego św. Jakuba Starszego i św. Mikołaja, podominikańskiego św. Piotra i św. Pawła, kościoła Ducha Świętego, kaplicy św. Marcina oraz dawnego cystersko-benedyktyńskiego zespołu klasztornego z kościołem św. Jana Chrzciciela i św. Jana Ewangelisty.

Warto zwiedzić też średniowieczne ośmiometrowe mury obronne otaczające miasto na długości ponad 2230 metrów, z 23 basztami i dwiema bramami Meseburską i Grudziądzką. W Baszcie Prochowej znajdują się dziś zbiory archeologiczne i etnograficzne Muzeum Ziemi Chełmińskiej, wśród których odnaleźć można m.in. gliniane garnki, kamienne siekierki, sanki, a nawet drewniany rower z metalowymi elementami. Baszta Panieńska wykorzystywana jest jako siedziba Zastępu Rycerskiego z Chełmna.

W centrum miasta, wśród szachownicowego układu ulic, natknąć się można na gotycko – renesansowy ratusz, nazywany „perłą architektury renesansowej na Pomorzu” z wysoką attyką, hełmem i zegarem na wieży. Dawną siedzibę władz miejskich zamieniono na Muzeum Ziemi Chełmińskiej i Informacji Turystycznej. W zachodniej ścianie budynku umieszczono wzorzec średniowiecznej miary długości, tzw. „pręt chełmiński”, odpowiadający długości 435 centymetrów. Można zwiedzić tu również Salę Sądową, Salę Tajnych Narad, gotycką Izbę Letnią oraz wystawę dotyczącą doktora Ludwika Rydgiera, który przeprowadził w 1880 roku w Chełmnie pierwszą na świecie operację żołądka.

Chełmno uzyskało w 1386 roku przywilej papieski, pozwalający na założenie uniwersytetu. Powstałe w 1473 roku „Studium Particulare”, czyli wyższe gimnazjum, przekształcono później w słynną „Akademię Chełmińską” będącą 31 filią Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie. W tym barokowym budynku prowadzono kursy uniwersyteckie z filozofii i prawa. Obecnie w zmodernizowanym budynku działa gimnazjum.

Miasto, za sprawą relikwii św. Walentego przechowywanej od stuleci w kościele farnym
p.w. Wniebowzięcia NMP, nazywane jest współcześnie „polskim Carcassonne”, albo „małym Krakowem”.

Zabytki Chełmna znajdują się na Europejskim Szlaku Gotyku Ceglanego.

źródło: Urząd Miasta Chełmna, Muzeum Ziemi Chełmińskiej